Al ĉefpaĝo

 

Martaj Famaj tagoj, mondotagoj en 2007

 

        1-a           de marto                                 Internacia Tago de la Kontraŭnuklea Batalo

        1-a           de marto         en 1579.          La papo Gregorio XIII  fondis la „Hungaran

                                                                      Kolegion” (Collegium Hungaricum) je eduko de

                                                                       la hungaraj pastroj.

        1-a           de marto         en 1881.          Fondiĝis la Hungara Telegrama Oficejo

        1-a           de marto         en 1817.          (†1882) Naskiĝis János Arany (Janoŝ Aranj) hungara poeto, arta tradukisto

        3-a           de marto         en 1870.          (†1951) Naskiĝis Géza Maróczi(Geza Maroci) la hungaro, internacia ŝako-grandmajstro.

        3-a           de marto         en 1975           (nask 1901) Mortis László Németh (Ladislao

                                                                       Nemet) hungara verkisto, dramverkisto

        3-a           de marto         estas                Mondotago de Verkistoj Luktantaj por la Paco

        4-a          de marto          en 1997.          (nask 1916) mortis József Simándy (Jozefo

                                                                       Ŝimandi) hungara operkantisto, la elstara

                                                                       interpretisto de hungara  opero Baŭno Bán

                                                           de Ferenc Erkel. Lia memorĉambro estas

                                                           vizitebla en vilaĝo Abaújkér.

        6-a           de marto         en 1967.          (nask 1882) Mortis Zoltán Kodály, folkloristo,

                                                                       Kossuth-premiita komponisto, muzikpedagogo,

                                                                       „la patro de la metodo-Kodály”. Lian biografion

                                                                       Vi trovos en la aprila gazeto.

        8-a           de marto         estas                La Internacia Tago de la Virinoj

        8-a           de marto         en 1869           (nask 1803) Mortis la franca komponisto

Hector Berlioz.

       8-a            de marto         en 1917           (nask 1838) Mortis Ferdinand von Zepelin,

                                                                       germana oficiro, inventisto, planisto de Zepelino.

       9-a            de marto         en 1451           (†1512) Naskiĝis Amerigo Vespucci,  itala

                                                                       malkovristo, kartografo, la nomdoninto de

Ameriko. antaŭ Kristo la 15-an de marto en 44 En Romo oni mortigis Julius Caesaron (nask 100

                                                                       antaŭ Kristo).

     15-a            de marto         en 1848           la komenco de la 1848-a hungara revolucio,

                                                                       naskiĝtago de la moderna parlamentismo en Hungario, nacia festo de la Hungara Respubliko,

                                                                       Tago de la Hungara Gazetaro.

      17-a           de marto         en 1967           (nask 1891) Mortis Julio Baghy, elstara

                                                                       personeco de la hungara esperanto movado.

Okaze de la 40-a jardatreveno de morto de Julio Baghy kaj la Mondotago de la Poezio, ni prezentas la belan poemon de  Julio Baghy 

 

Julio Baghy

 

NOVA SENTO

 

Nova sento, salutas kore vin ni kune,

regu en nia frate rond’!

Nova sento, radioj viaj brilu sune,

portu komprenon por la mond’!

Hardite ni kun ĝojo

rapidu sen ŝancel’,

ĉar gvidas ĝi sur vojo

tra l’ nigra nokt’ al cel’!

Ordonas klare por ni

mistera kora son’,

por teran pacon formi

vi, homo, restu hom’!

Nova sento, magia forto de l’ konkordo,

je vi sopiros la fratar’,

Nova sento, kerubo de l’ socia ordo,

gardu la pacon de l’ homar’!

La pacon kreas amo,

Homecon gardas ĝi.

Ni ĵuras, ke ĉi flamon

ne ĵetos for de ni.

Ni semos, se modeste,

sed sen ripoz’, sen lac’,

ke fine venku feste

tutmonda homa pac’!

 

                                              

           21-a      de marto         estas                La Mondotago de la Poezio

           22-a      de marto         en 1832           Mortis la germana verkisto Wolfgang Goethe

           22-a      de marto         estas                La Mondotago de la Akvo

 

La akvo gravas! (El kalendaro de la National Geographic – Hungario – 2007)

 

          22-a       de marto         estas                La Tago de la Hungaraj Tradukistoj kaj

                                                                       Interpretistoj

          23-a       de marto         en 1910           († 1998) Naskiĝis Kurasava Akira japana

                                                                       filmreĝisoro (Shakespeare dramoj), verkisto

                                                                       de scenarlibretoj.

         24-a        de marto         en 1905           (nask 1828) Mortis la franca verkisto Jules

                                                                      Verne.

         25-a        de marto         en 1665           Christian Huygens nederlanda astronomo

                                                                      malkovris la Titanon, la plej grandan lunon de

                                                                       Saturno

         26-a        de marto         en 1971           Orienta-Pakistano iĝis sendependa ŝtato,

                                                                       laŭnome Bangladeŝ.

         26-a        de marto         en 1976           (nask 1895) Mortis Lin Yutang ĉina verkisto,

                                                                       kies originalaj verkoj kaj klasikaj ĉinaj

                                                                       tekstotradukoj igis lin tre populara.

         27-a        de marto         estas                Mondotago de la Teatro

                                                                       La  teatro de Miskolc estis la unua ŝtonteatro en

                                                                       Hungario. Ĝi estis konstruita en 1823.

         29-a        de marto         en 1903           (nask 1858) Mortis Piŝta Dankó, kantoaŭtoro

                                                                      kaj violon-virtuozo.

         30-a        de marto         en 1853           (†1890) Naskiĝis Vincent van Gogh, nederlanda

                                                                       pentroartisto.

         31-a        de marto         en 1889           Oni inaŭguris la turon Eiffel en Parizo.

 

(La indikojn mi aplikis ankaŭ el la hungara vikipedio/ Gravaj Hungaraj Tagoj, Mondotagoj)

Adrienne, s-rino Pásztor

 

Valoroj de Miskolc Eszperanto Park =  Esperanto Parko (Foto de Claus Winterhof)

 

 

Eszperanto Forrás =  Esperanto Fonto en Lillafüred (Foto de László Pásztor)

 

 

Dankesprimo

 

Profesoro D-ro Endre Dudich –  honora prezidanto de HEA – pro lia sanstato ekde la 1-a de aprilo 2007 demisiis de lia provizore entreprenita laboro.

Ni dankas lian agadon kiel lingva revizianto de nia elektra gazeto.  Ni deziras al li bonajn forton kaj sanon.

 

Esperanto-Amika Rondo „Király Lajos”

 

Aprilo 2007

 

Saĝaj onidiroj

 

La fiereco igas nin agi bone. Sed amo igas nin agi perfekte.

Ekzistas defioj, kiujn akcepti ne estus heroa, sed stulta ago.

 

D-ro Endre Dudich

ZOLTÁN  KODÁLY (1882 – 1967)

Li, kiel komponisto kaj popolmuzik-esploristo estas elstara figuro – apud Adalberto Bartók – de la 20-a jarcenta hungara muziko; naskiĝis en urbo Kecskemét (Keĉkemet).

Li vizitis lernejojn  en Galánta kaj Nagyszombat (Nadjsombat), abiturentiĝis en 1900.

En  1904 li akiris diplomon: hungara-germana lingvoinstruisto. Paralele kun ĉi tio, inter 1900-1905 li daŭrigis muzikajn studojn, lernis komponadon en la Muzika Akademio. En 1906 li akiris diplomon je doktoro pri filologio. La diplomlaboro estis: „La strofostrukturo de la hungara popolkanto.”

Ekde 1905 kune kun Bartók, farinte rondvojaĝon por kolekti popolkantojn en 1906 ili kune publikis: Dudek popolkantojn. Ekde 1907 ili ambaŭ iĝis profesoroj de la Muzika Akademio.

Dum sia vojaĝo al Berlin kaj Parizo, li studis la samepokan eŭropan muzikon. La muziko de Debussy influis lin verefike.

Kodály (Kodaj) rekonis, ke la hungara muziko bezonas reformojn kaj la plej gravan- la

kreadon de la nova publiko.

En lia vivoverko difinan rolon havas: la kanto-specia karaktero, la neinstrumenta-homvoĉa muziko.

En 1919 li estis membro de la Muzika Direktorio, vicdirektoro de la Muzika Akademio.

Post la unua mondmilito li travojaĝis la mondon, kiel dirigento de lia en 1923, Zürich prezentita verko la PSALMUS HUNGARICUS (Hungara Psalmo).  La 16-an de oktobro 1926 estis prezentita lia verko: Háry János (Janoŝ Hari), kaj la 24-an de aprilo en

1932: la”Székelyfonó”(Sikulaŝpinejo).

Sur la hungaraj scenejoj per tiuj du verkoj li volis instrui la novan aŭskultantaron pri la malfermiteco de la hungara popolmuziko. Sur la hungarajn scenejojn tiel iĝis la sikula popolkanto forte radiantaĵo ĝis nun.

Ĉi lasta verko iĝis la gloriĝo de la hungara muziko- ankaŭ multsence.

Post la dua mondmilito en 1951 li iĝis prezidanto de la Muzikscienca Komitato de la Hungara Scienca Akademio. Li estis trifoje distingita   per Premio „Kossuth”   elstara artisto. Li vojaĝis kaj en Usono, kaj en la tiama Sovetunio.

Li prilaboris la poemojn de la hungaraj poetoj: Balassi, Berzsenyi, Kölcsey, Arany, kaj Ady.

(Balaŝŝi, Berĵenji, Koelĉei, Aranj, kaj Adi)

En sia konfeso li skribis :

„ Por mi tio estis la ĉefa afero ĉiam, ke voĉon de mia popolo mi igu aŭdebla. Tial mi devis tiel agi ĉiam, ke mi esploru la malnovajn tradiciajn, la malnovajn kantojn, melodiojn, kaj mi provu plulabori en ties esenco: alivorte daŭrigi la malnovajn tradiciojn.”

 

Inter liaj pli gravaj verkoj mi mencias kelkajn:

Somera Nokto (Nyári Este 1906, tralaborita en 1929), Dancoj de Galánta (Galántai-Táncok 1934), Suprenflugis la pavo (Felszállott a páva 1939), Koncerto (Concerto 1939).

Orkestraj verkoj: 22 arĉkoncertoj, violonĉelo-verkoj, komponaĵoj por piano ktp.

Neinstrumentaj (Homvoĉaj) kompozicioj: PSALMUS HUNGARICUS (Hungara Psalmo 1923), Budavári Te Deum (1936), Duopa danco el Kálló (Kállai Kettős 1950), krome ekleziaj verkoj, popolkanto-prilaboraĵoj ktp.

Liaj kantoĥoraj kompozicioj ligiĝas parte al la folklora muziko.

Korusoverkoj: al miksit-korusoj, virkorusoj, virinkorusoj, infankorusoj.

Liaj pli gravaj pedagogiaj verkoj: Bicinia Hungarica, Tricinia, Lerneja Kantokolektaĵo ktp.

Ankaŭ liaj sciencaj verkoj ĉefe temas pri la problemoj de la popolmuziko (kvingrada voĉvico en la hungara folklormuziko, Hungara Popolmuziko, Popolmuziko kaj Muzikhistorio, Kantokolektaĵo de Johano Arany ktp).

 

 

En la Biblioteko „Ferenc Rákóczi la II-a" en Miskolc troviĝas pli ol 150 muziknotoj de Zoltán Kodály.

Tielmaniere pri Kodály en la Muzika-parto de la Biblioteko plurspeciaj aŭdio-vidaj dokumentoj (CD, bakelitoj, videokasetoj) staras je dispono de la legantaro.

Okaze de lia 125-a naskiĝdatreveno la Biblioteko aranĝas ekspozicion, prelegon kaj ĉambromuzikan koncerton.

 La 27-an de marto 2007 urbo Miskolc aranĝis prezentadon en la Miskolca Galerio –en kadro de programo”Urbocentraj Muzikaj Vesperoj” – la kversekcon de kantludo „Johano Háry”, de Zoltán Kodály, okaze de la 125-a naskiĝdatreveno.

 

♪♫

 

El la tekstoj de (la libro: János Bári: 55 famaj operoj)  la Muzika –parto de la miskolca Biblioteko Ferenc Rákóczi II-a, ( VBSCL: 139272C…) verkis kaj tradukis

 

Adrienne, s-rino Pásztor

 

 

Internacia Virintago la 10-an de marto 2007 en Hirosima

Osioka Taeko kaj D-ro Imre Ferenczy (UK Seulo, 1994)

 

En nia marta gazeto ni informis pri la alveninta peto de Osioka Taeko el Hirosima  kunlabori por paco, al kiu mi sendis mesaĝon al ilia Virintaga festo.

Nun, Osioka Taeko raportas pri la festo.

 

„Kara samideanino Adrienne!

 

Dank’ al la kunlaborantoj por la Virina Tago 2007 en Hirosima, ni ricevis 158 mesaĝojn el 50

Landoj. Tiuj ekspoziciitaj estis ĉe la urba Virina Eduka Centro, de la 3-a ĝis la 9-a marto, kaj la dokumentaĵoj de la granda aeratako al Tokio (en la 10-a de marto en 1945), kiam mortis 100 000 loĝantoj pro bombado de USONO. La 10-an de marto la ekspozicio translokiĝis al kvartala Kultúra Halo, kie ni havis kunvenon de la filmo pri milito kaj prelego de la aŭtorino. La aŭtorino 75 jaraĝa kriis, ke nun ni japanoj frontas reakcian politikon de la registaro, tre similan al tempo antaŭ la milito, kaj multaj same vidas la nunan situacion de Japanio. Ĉar por ni Japanoj la virina tago estas ne nur festa tago, ni ne vestas nin per kimono, nek dancas, sed lernas kaj apelas pacon. La kunveno okazis kun 330 partoprenantoj. La partoprenantoj ricevis

Belan broŝuron de la mesaĝoj kun mencio, ke peris ilin Esperanto-Tutmonda.

Oni denove ekspozicios la mesaĝojn okaze de pli granda kunveno de virinoj en aprilo, kaj okaze de Tutlanda Kunveno de Japana Virina Konferenco en oktobro 2007.

 

Jen nombroj kaj landonomoj de la mesaĝoj:

 

El Azio= 3 el Ĉinio, 1 el Koreio, 1 el Irako, 2 el Nepalo, 1 el Uzbekio, 4 el Irano, 1 el    Pakistano, 4 el Israelo, 1 Tazikio, 3 el Vjetnamio, 1 el Mongolio, 1 el Kazakio.

El Oceanio= 3 el Aŭsatralio, 1 el Novzelando.

El Eŭropo= 1 el Islando, 1 el Aŭstrio, 1 el Albanio, 9 el Italio, 4 el Nederlando, 1 el Kroatio, 4 el Svisio, 7 el Belgio, 1 el Slovakio, 2 el Serbio, 9 el Germanio, 3 el Slovenio, 5 el Hungario, 3 el Finnlando, 26 el Francio, 6 el Ĉehio, 1 el Rumanio, 1 el Litovio, 4 el Rusio, 1 el Bosnio, 1 el Hispanio, 3 el Bulgario, 2 el Estonio, 5 el Pollando, 2 el Svedio

El Nordameriko= 10 el USONO, 3 el Kanado.

El Latinameriko= 1 el Kubo, 4 el Brazilio, 1 el Argentino.

El Afriko= 1 el Madagaskaro, 1 el Kameruno, 2 el Kongo, 1 el Mali, 1 el Niĝerio.

 

 

El Hungario salutis:

D-roj Ludoviko Molnár kaj Julianna Farkas,

Johano Petik, Ada Csiszár, Tibor Kristály kaj Adrienne, s-rino Pásztor

 

Amike:

Osioka Taeko”

 

                                        

Osioka Taeko kaj la ekspoziciitaj mesaĝoj kune kun iliaj vizitantoj

 

 

Oszkár Princz (1947 – 2004)

 

Preskaŭ precize unu jaron post Tibor Papp, 11. apr.  2004 la morto falĉis la alian konatan esperantiston Oskar Princz, en plene aktiva aĝo.

Li naskiĝis  la 17-an de  majo  1947 en vilaĝo Szentpéterfa. Diplomito bibliotekisto kaj popolklerigisto (kultura oficisto) en 1973, li studis ankaŭ estetikon kaj teatron kaj diplomiĝis kiel teatra reĝisoro, aktivante por amatoraj trupoj en Nordokcidenta Hungario.En 1977-78 li laboris ĉe la Hungara Kultura Centro en Prago, en 1979-81 li postenis en kulturcentro budapeŝta kaj en 1982 li komencis brilan karieron ĉe HEA, kie li direktoris ankaŭ post la 1989. En 1995 Princz fariĝis turisma manaĝero; poste li okupiĝis precipe pri la ŝtataj Esperanto-ekzamenoj.

Oskár Princz aktivis ankaŭ sur la didaktika kaj kaj la informa kampoj. Je internacia nivelo li estis pinta figuro kadre de la Mez-Eŭropa Konsultiĝo de landaj asocioj de UEA (en kies estraro li anis 1989-92.)

De 1982 li estis organiza sekretario, sekretario kaj poste ĝenerala direktoro de HEA. Li estis proponita por honora membreco de UEA.

La entombigo de Oskár Princz okazis la 23-an de aprilo 2004. Ni gardos lian memoron.

 

 (Anna Lászay - Debrecena Bulteno – decembro 2004)

 

 

 

Invitilo Martin 2007 (doc)

Invitilo Martin 2007 (pdf)